Η Ιστορία των Τσιγγάνων

Ο Suchy γράφει: «Επί τη βάσει ποικίλου αποδεικτικού υλικού, ιδίως γλωσσολογικού, πρέπει να τοποθετηθεί η αρχική πατρίδα των τσιγγάνων στα μέσα παιδία των Πρόσω Ινδιών. Για την ινδική καταγωγή τους ομιλεί επίσης και μια σειρά ανθρωπολογικών ιδιοτήτων»

 

Οι Ρωμά ή Ρρωμά και Roms ή Rroms είναι ένας λαός πένητας και πλάνης, όσο όμως μουσικός που προέρχεται από τα Βορειοδυτικά της Ινδίας, κοντά στο Ιρανικό οροπέδιο. Οι περισσότεροι μιλούν μια διάλεκτο που οι γλωσσολόγοι την ονομάζουν Rromani, ενώ βρήκαν πολλά κοινά στοιχεία με τις λεγόμενες Ινδοευρωπαϊκές γλώσσες και ειδικότερα με τις Ινδοευρωπαϊκές διαλέκτους του Πακιστάν και του οροπεδίου του Ιράν. Οι Ρωμά αποτελούν ινδικό φύλλο νομάδων , που έχει αποσπσθεί περί των 3ο αιώνα απο την Ινδία, παρέμειναν μεγάλο χρονικό διάστημα στη Περσία, απόπου πήραν διάφορες θρησκευτικές δοξασίες ηλιολατρίας και κατά τον 8ο αιώνα άρχισαν να εισέρχονται κατά κύματα στη τότε Βυζαντινή αυτοκρατορία. Κατά μία εκδοχή οι πρώτοι εισβάλοντες στο Βυζάντιο τσιγγάνοι ήρθαν απο τη Φρυγία, ήταν οπαδοί της Θρησκευτικής αιρέσεως των «Αθιγγάνων» (χριστιανοεβραϊκη αίρεση με έντονα στοιχεία μαγείας) και έτσι πήραν το όνομά τους οι Ινδοί αυτοί νομάδες .

 

Η λέξη Τσιγγάνος που εμφανίστηκε αργότερα είναι καθαρά Ελληνική. Προέρχεται από τη λέξη Ατσίγγανος, η οποία με τη σειρά της σχετίζεται ετυμολογικά, με τη λέξη Αθίγγανος. Η λέξη Αθίγγανος προέρχεται από το στερητικό -α- και το ρήμα «θιγγάνω», που σημαίνει θίγω. Αυτή είναι λοιπόν, πέραν από την ετυμολογία, η σχέση της λέξης Ατσίγγανος με τη λέξη Αθίγγανος, και οφείλεται σε θρησκευτικούς λόγους.

 

Οι Rroms είχαν το καλό ότι εγκλιματίζονταν στις μεταναστεύσεις εύκολα και ενσωμάτωναν στη γλώσσα τους, τους ιδιωματισμούς της κάθε περιοχής που πήγαιναν. Π.χ. οι σημερινοί Rroms στο Kosovo, μιλούν τέσσερεις γλώσσες. Rromani, Αλβανικά, Τουρκικά, Σερβικά. Επίσης στο Πακιστάν μιλούν τόσο το Punjabi όσο και τη Rromani. Οι Άγγλοι τους λένε Gypsies από το Egypsies, Αιγύπτιοι. Το ίδιο, οι Ισπανοί, που τους λένε Gitanos που προέρχεται από το Egitanos και το Egi-p-tanos. Στα Γαλλικά λέγονται Gitanes, Tziganes, Tsiganes {όπου αλλάζει το -z- και γίνεται φωνητικά -s-}. Στα δε Γερμανικά το -s- που προφέρεται σαν -z- γέννησε τη λέξη Zigeuner. Στην Ινδία λέγονται «Lampari», οι Εβραίοι τους λένε «Nawar», στο Ιράν «Kowli», στην Αρμενία «Gnchou». Αντίθετα, στις Ευρωπαϊκές γλώσσες η ονομασία τους προέρχεται από την Ελληνική λέξη «Τσιγγάνοι». Ακόμη και στην Τουρκική, υπάρχει η λέξη «Cingene» και στην Ιταλική, η «Zingari». Παρόλα αυτά δεν παύει να αποτελεί για το συγκεκριμένο λαό, ένα ξένο όνομα. Ένα βαφτιστικό. Ένα παρατσούκλι. Για αυτό αναζήτησε και προώθησε μια δική του ονομασία. Έτσι προέκυψε η λέξη Rom που στη μητρική τους γλώσσα σημαίνει άνδρας, σύζυγος. Σαφώς και δεν υπάρχει σχέση με τη λέξη Ρώμη ή τη Ρουμανία ή τη Ρωμανία κλπ.

 

Οι Rroms προικισμένοι όντας από τη φύση με την ικανότητα να εγκλιματίζονται εύκολα πολιτιστικά και γλωσσολογικά στα μέρη όπου βρίσκονται ως λαός μεταναστών, επόμενο ήταν να αναπτύξουν ιδιωματισμούς και γλώσσες σαν την κρεολική, που είναι ως γνωστό μισά Γαλλικά και μισά, Αφρικάνικα. Έτσι λοιπόν προέκυψε η Ibero-Rromani γλώσσα στην Ισπανία. Η Iomavren που είναι Αρμενικά Rroms, Επίσης και η Rromani στην Ελληνική, που είναι τα γνωστά γύφτικα, η Rromanoσερβική κλπ.

 

Μερικοί φαντάζονται τους Rroms σαν τους απόγονους του Κάιν. Ο ποιητής Firdousi του ενδέκατου αιώνα, αναφέρεται σε ένα χρονικό του δέκατου. Στο Περσικό διήγημα Hamza d Ispahan λέει ότι περί το 900 μ.Χ. πολλές χιλιάδες Zott ή Rom ή Dom, που σημαίνει άνδρες, έφυγαν από το Sind που είναι ο ποταμός Sidhu με διαταγή του βασιλιά, προκειμένου να πάνε στο βασιλιά των Περσών γιατί αυτός είχε ανάγκη από διασκέδαση και οι Rroms από τότε ακόμη ήταν καλοί μουσικοί και γνώριζαν την τέχνη της, όπως και το χορό. Από εκεί άρχισαν να πηγαίνουν πότε δεξιά και πότε αριστερά αλλά δεν ήθελαν να γίνονται αγρότες ή βοσκοί. Επειδή όμως είχαν μέσα τους το τραγούδι και το χορό άρχισαν να οδεύουν προς το γνωστό τότε κόσμο. Άλλοι πήγαν προς τη Μικρασιατική χώρα και εκείθεν στην Ευρώπη και άλλοι προς την Αίγυπτο και εκείθεν επίσης προς την Γηραιά Ήπειρο.

 

Λέγεται ότι οι Hindus τους είχαν μισθοφόρους. Λέγεται επίσης ότι κάποιος Mahmud de Ghazni συνέλαβε πολλές χιλιάδες Rroms κατά τη διάρκεια της εφόδου στο Sindhi και στο Punjab, οπότε και τους έκανε στρατιώτες. Έτσι κατά τον δέκατο τέταρτο αιώνα άρχισαν να έρχονται μαζικά. Κάτι βέβαια που δεν σημαίνει ότι δεν είχαν έρθει και σε προηγούμενες περιόδους. Επί Βυζαντινών ή και πιο πριν, κατά τους Ρωμαϊκούς χρόνους. Όμως το πλέον σημαντικό κύμα εξάπλωσης των Rroms στην Ευρώπη είναι συνδεδεμένο με την Τουρκική κατακτητική δράση. Στη σημερινή Γηραιά Ήπειρο υπάρχουν Rroms Ορθόδοξοι Χριστιανοί, όπως π.χ. στην Ελλάδα, Προτεστάντες, Καθολικοί, και επίσης Μουσουλμάνοι, όπως π.χ. στα Βαλκάνια αλλά και εδώ, στην περιοχή της Θράκης.

 

Βασίλης Πολιτάκης

 

Βιβλιογραφία:

 

ΟΙ ΡΟΜΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ, ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΘΝΟΛΟΓΙΑΣ, ΑΘΗΝΑ 2002

 

ΟΙ ΤΣΙΓΓΑΝΟΙ (ΡΩΜ ΚΑΙ ΓΥΦΤΟΙ), ΕΘΝΟΓΡΑΦΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΑ, ΜΠΙΡΗΣ Η. ΚΩΣΤΑΣ